ناظم الاسلام كرمانى
395
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )
دادند كه اگر مداخله در امور كنيد مثل آقاى بهبهانى خواهيد شد اما عدالتخانه چه عدليه و چه اشخاص و چه اعضاء اميد است در موقع خود ذكر شود در اين مقام بيك سطر جملهء معترضه ميپردازم و آن اين است يكى از موثقين نقل كرد كه روزى رئيس ادارهء جهادن ارباب بهرام كه از تجار بزرك طايفهء زردشتى و شخص عاقل بزرگى است در عدليه بود رو كرد بيكى از سادات و گفت مشروطه مانند اسلام شد چه جد شما زحماتى در اسلام كشيد ولى نفعش را بنى اميه بردند و اولادش را كشتند حالا زحمات مشروطه را آقايان علماء و طلاب و سادات كشيدند نتيجه را اين جوانان بىاطلاع و غير مجرب مىبرند و مؤسسين را هم ميكشند بارى جناب آقا سيد محمد مهدى طباطبائى كه اين گونه پيشآمد امور را ديد با عدم استطاعت عازم بر مهاجرت از طهران گرديد در ماه رمضان سال 1329 كتابخانه و اسباب خانهء خود را حراج كرد و با فرزند خود آقا ميرزا جعفر كه جوانى است در حدود سى و از حيث علم و تربيت آراسته و در همهجا با پدر بزرگوارش بود به طرف ارض اقدس و مشهد مقدس حركت فرمود الى اكنون كه زمان طبع جلد دوم تاريخ بيداريست اين سيد جليل در جوار حضرت ثامن الائمه ( ع ) مشغول خدمت بشرع مطهر است اگرچه اين سيد بزرگوار مثل ساير مؤسسين مشروطه در طهران دشنام و بدگوئى از عامهء مردم نشنيد و از اعمال بعضى خجالت نكشيد ولى صدمات ديگر را خواهد ديد مگر آنكه عقلاء و دانشمندان خراسان قدر زحماتش را بدانند چه اشخاص عالم بصير به خوبى ميدانند و مىبينند زمانى را كه اهالى آن زمان قدر اين گوهر گرانبهاى مشروطه را خواهند دانست و نيز اميدواريم كه به زودى قوانين مشروطيت مجرى شود و عموم ايرانيان از زير بار استبداد و رقيّت خلاص شوند تا عامهء مردم لذت حريّت و معنى عدالت و سلطنت ملى را بدانند نگارنده در اينموقع آقايان علماء اعلام كه در زاويهء مقدسهء حضرت عبد العظيم و در بلدهء قم و در سفارتخانهء عثمانى متحصن بوده متذكر ميسازيم و نيز خاطر محترم بعضى از تجار محترم را كه در سفارتخانهء عثمانى متحصن بودند جلب مينمائيم كه از جملهء مؤسسين بزرك مشروطه كه خالصا مخلصا بدون ريبه و ريا و بدون توقع اجرى زحمت در اين راه مقدس كشيد و در واقع در مقام فداكارى از مال و اولاد مضايقه نكرد چنانچه تاريخ ايام شاهد حال است جناب آقا سيد محمد مهدى طباطبائى است كه صورت ايشانرا تيمنا و تبركا صحايف تاريخ مترسم خواهد نمود . حالات آقا شيخ يحيى مدير روزنامهء مجلس بيداركنندهء ايرانيان منادى مسلمانان هواخواه حريت مؤسس مشروطيت دبير و مدير جريدهء مجلس آقا شيخ يحيى كاشانى تولدش در دهم ذى الحجة الحرام 1293 در بلدهء كاشان بوده بعد از تحصيلات فارسى و مقدمات عربى در نزد جد خود مرحوم ملا محمد حسين نطنزى تلمذ نمود مختصرى از هيئت و حساب قديم را نيز در نزد والد خود آموخته در سال 1312 براى تكميل تحصيلات خود باصفهان مسافرت نموده يك سال و نيم در خدمت مرحوم آقا ميرزا محمد هاشم چهارسوئى و آقا سيد محمد باقر دريچهء فقه و اصول خارج را استفاده نموده بالاخره مهاجرت بنجف اشرف نمود و در حوزهء درس آقاى خراسانى و ساير علماء اعلام وارد شد از آن بحار فياض استفاضه فرموده بعزم وطن معاودت بكاشان و از آنجا در